پروتئین وی چه فوایدی دارد؟ بررسی ۱۰ ادعا بر اساس شواهد علمی

پروتئین وی راهی برای تکمیل پروتئین رژیم غذایی است. شواهد مربوط به همراهی آن با تمرین قدرتی را باید از
سرفصل های مقاله

پروتئین وی راهی برای تکمیل پروتئین رژیم غذایی است. شواهد مربوط به همراهی آن با تمرین قدرتی را باید از پژوهش‌های محدود درباره قند خون، فشار خون و نشانگرهای التهابی جدا کرد. در ادامه، ده ادعای رایج را با توجه به نوع مطالعه و نتیجه واقعی آن بررسی می‌کنیم.

۱. پروتئین وی چه چیزی به رژیم غذایی اضافه می‌کند؟

پروتئین وی از بخش آب‌پنیرِ شیر به دست می‌آید و حاوی تمام اسیدهای آمینه ضروری است. هضم آن نسبت به کازئین سریع‌تر است، اما این ویژگی به‌تنهایی آن را برای همه افراد به انتخاب بهتری تبدیل نمی‌کند. [۱]

پودر وی با نام‌های کنسانتره، ایزوله و هیدرولیزه عرضه می‌شود. برای انتخاب، مقدار پروتئین هر وعده، ترکیبات، میزان لاکتوز و قیمت همان محصول را مقایسه کنید؛ نام نوع وی به‌تنهایی اطلاعات کامل محصول را نشان نمی‌دهد.

اگر از غذاهای روزانه پروتئین کافی دریافت نمی‌کنید، مکمل می‌تواند راهی آسان برای تکمیل آن باشد. داشتن یک رژیم مناسب، الزاماً به مصرف پودر وی وابسته نیست. [۱]

۲. وی در کنار تمرین قدرتی چه نقشی دارد؟

تمرین مقاومتی محرک مهم رشد عضله است و پروتئین، مواد اولیه لازم برای ساخت و ترمیم آن را فراهم می‌کند. وی یکی از راه‌های دریافت این پروتئین است، نه جایگزین تمرین. [۱]

در یک کارآزمایی حدود ۹ماهه روی بزرگسالانی که پیش‌تر تمرین مقاومتی نداشتند، افزایش توده بدون چربی در گروه وی بیشتر از گروه سویا و مکمل کربوهیدراتی بود. هر سه گروه برنامه تمرینی یکسانی داشتند. این نتیجه، برتری همیشگی وی بر همه منابع پروتئین یا پیشگیری قطعی از تحلیل عضله در سالمندی را ثابت نمی‌کند. [۲]

برای استفاده عملی، ابتدا برنامه تمرین و کل پروتئین روزانه را بررسی کنید؛ افزودن مکمل بدون توجه به این دو، تضمینی برای نتیجه بهتر نیست.

تاثیر پروتئین وی در عضله سازی

۳. پژوهش‌های فشار خون چه نشان می‌دهند؟

در یک کارآزمایی ۱۲هفته‌ای روی افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، فشار خون سیستولیک در گروه‌های وی و کازئین نسبت به شروع مطالعه کاهش یافت. در پایان مطالعه، فشار دیاستولیک این دو گروه نسبت به گروه کنترل نیز کمتر بود. کاهش نسبت به شروع مطالعه را نباید با تفاوت قطعی نسبت به گروه کنترل یکی دانست. [۳]

این یافته‌ها درباره بعضی شاخص‌های فشار خون امیدوارکننده‌اند، اما از یک دوره کوتاه نمی‌توان پیشگیری از بیماری قلبی یا اثر مشابه داروی فشار خون را نتیجه گرفت.

۴. وی و قند خون بعد از غذا؛ یافته محدود، نه معادل دارو

در مطالعه فرید و همکاران، ۱۴ فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ که با رژیم غذایی مدیریت می‌شدند، در دو روز وعده‌های آزمایشی دریافت کردند: یک بار همراه وی و بار دیگر با ژامبون کم‌چرب و لاکتوز به‌عنوان مقایسه. وی پاسخ انسولین را افزایش داد و پاسخ قند خون پس از ناهار را کاهش داد. [۴]

این آزمایش، پاسخ چندساعته به وعده‌های مشخص را بررسی کرده بود؛ نه کنترل طولانی‌مدت دیابت، کاهش عوارض آن یا مقایسه مستقیم با سولفونیل‌اوره. بنابراین، نتیجه آن مجوز معرفی وی به‌عنوان درمان تکمیلی مؤثر یا جایگزین دارو نیست.

اگر دیابت دارید و برای تکمیل پروتئین رژیم خود به وی فکر می‌کنید، مقدار و ترکیبات آن را با برنامه غذایی و دارویی‌تان هماهنگ کنید. دارو را به دلیل مصرف مکمل کم یا قطع نکنید و تغییر برنامه را با تیم درمان در میان بگذارید. [۵]

۵. آیا وی التهاب را کاهش می‌دهد؟

در فراتحلیل سال ۲۰۱۵ شامل ۹ کارآزمایی، کاهش کلی پروتئین واکنشی C یا CRP، یکی از نشانگرهای التهاب، از نظر آماری معنادار نبود. نتایج مطالعات نیز با هم تفاوت زیادی داشتند. در برخی زیرگروه‌ها، مانند مطالعات با مصرف روزانه دست‌کم ۲۰ گرم وی، کاهش دیده شد؛ اما نتیجه مثبت زیرگروه را نمی‌توان به همه مصرف‌کنندگان تعمیم داد. [۶]

در نتیجه، این مرور دلیل کافی برای مصرف دوز بالای وی با هدف درمان التهاب فراهم نمی‌کند.

۶. شواهد بیماری التهابی روده تا چه حد قابل اتکاست؟

در یک کارآزمایی کوچک، ۳۰ بیمار مبتلا به کرون در دوره فروکش بیماری به دو گروه گلوتامین یا وی تقسیم شدند. پس از دو ماه، بعضی شاخص‌های نفوذپذیری و ساختار روده در هر دو گروه بهتر شد، اما تفاوت معناداری بین گروه‌ها دیده نشد. در این مطالعه، اثر گلوتامین با وی مقایسه شد و گروهی که هیچ مکملی نگیرد وجود نداشت. [۷]

پس این یافته به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که وی التهاب روده را درمان می‌کند، از عود کرون جلوگیری می‌کند یا برای کولیت اولسراتیو مؤثر است. نیاز به مکمل در این بیماران باید بر اساس وضعیت تغذیه و تحمل گوارشی ارزیابی شود.

۷. افزایش گلوتاتیون چه معنایی دارد؟

گلوتاتیون در دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن نقش دارد و سیستئین یکی از اجزای سازنده آن است. در یک پژوهش دو‌هفته‌ای روی بزرگسالان سالم، نوع خاصی از وی ایزوله فرآوری‌شده با فشار بالا بررسی شد. افزایش گلوتاتیون سلول‌های خونی با مقدار مصرف ارتباط داشت؛ این مطالعه گروه بدون مکمل نداشت. [۸]

تغییر یک نشانگر آزمایشگاهی با کاهش خطر بیماری یکسان نیست. این پژوهش نه پیشگیری از بیماری‌های مزمن را سنجید و نه نشان داد که همه پودرهای وی همان اثر را دارند.

پروتئین وی و سلامتی بدن

۸. آیا وی بر چربی خون اثر دارد؟

در مطالعه پال و همکاران در سال ۲۰۱۰، شرکت‌کنندگان گروه وی روزانه دو ساشه دریافت کردند: در مجموع ۵۴ گرم پروتئین در ۶۰ گرم پودر، به مدت ۱۲ هفته. در پایان، کلسترول تام و LDL در گروه وی نسبت به گروه‌های مقایسه کمتر بود. [۹]

شرکت‌کنندگان اضافه‌وزن یا چاقی داشتند و افراد مبتلا به دیابت و برخی بیماری‌ها یا مصرف‌کنندگان بعضی داروها وارد مطالعه نشده بودند. تفاوت معناداری در ترکیب بدن یا قند خون ناشتا در مقایسه با گروه‌های دیگر دیده نشد. این نتایج را باید در همین جمعیت و بازه زمانی فهمید؛ مقدار مصرف مطالعه، نسخه عمومی برای کاهش کلسترول نیست. [۹]

۹. احساس سیری بیشتر الزاماً به کاهش وزن منجر نمی‌شود

در یک مطالعه ۱۲هفته‌ای، افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی در گروه وی پیش از ناهار احساس سیری و پُری بیشتری نسبت به گروه‌های کازئین و کنترل گزارش کردند. با این حال، این تفاوت در احساس سیری به کاهش بیشتر انرژی دریافتی یا وزن نسبت به کازئین منجر نشد. [۱۰]

بنابراین ممکن است وی در یک وعده به احساس سیری کمک کند، اما نمی‌توان گفت همیشه از هر پروتئین دیگری سیرکننده‌تر است.

۱۰. جایگاه وی در برنامه کاهش وزن چیست؟

در یک کارآزمایی ۲۳هفته‌ای روی بزرگسالان دارای اضافه‌وزن یا چاقی، وزن و توده چربی گروه وی در پایان کمتر از گروه دریافت‌کننده مکمل کربوهیدراتی هم‌انرژی بود؛ تفاوت وزن و چربی بین گروه وی و سویا معنادار نبود. این نتیجه نشان می‌دهد انتخاب گروه مقایسه در تفسیر «اثر لاغری» مهم است. [۱۱]

برای استفاده عملی، انرژی شیک و افزودنی‌های آن را در کل غذای روزانه حساب کنید. اگر وی به تکمیل پروتئین رژیم کمک کند، می‌تواند جزئی از برنامه کاهش وزن باشد؛ اضافه‌کردن آن به غذای معمول، به‌خودی‌خود وعده کاهش وزن نیست.

مقدار مصرف، انتخاب محصول و تحمل گوارشی

دوز ثابت «یک تا دو پیمانه برای همه» وجود ندارد؛ وزن پیمانه، وزن پودر و مقدار پروتئین یک چیز نیستند. مقدار لازم را بر اساس پروتئین دریافتی از غذا و نیاز فردی تعیین کنید و اطلاعات هر وعده روی برچسب را بخوانید. [۱]

می‌توانید وی را طبق دستور محصول با آب یا شیر مخلوط کنید یا به ماست و اسموتی بیفزایید. در مقایسه محصولات، مقدار پروتئین، انرژی، قند و ترکیبات هر وعده را کنار هم ببینید. برای مقایسه، ترکیبات و مقدار پروتئین هر وعده محصول زیر را ببینید.

در صورت عدم تحمل لاکتوز، وجود لاکتوز می‌تواند باعث نفخ، دل‌درد یا اسهال شود. صرف نام «ایزوله» یا «هیدرولیزه» تضمین نمی‌کند محصول بدون لاکتوز باشد؛ برچسب همان محصول اهمیت دارد. حساسیت به پروتئین شیر با عدم تحمل لاکتوز فرق دارد و ویِ لبنی انتخاب مناسبی برای فرد دارای این حساسیت نیست. [۱۴] [۱۲]

اگر بیماری کلیوی دارید یا برایتان مقدار مشخصی پروتئین تجویز شده است، پیش از افزودن مکمل با پزشک یا متخصص تغذیه هماهنگ کنید. نیاز پروتئینی در این شرایط باید فردی تنظیم شود. [۱۳]

منابع و شواهد

  1. مؤسسه NIH: مکمل‌ها و عملکرد ورزشی
  2. کارآزمایی وولک و همکاران: وی و تمرین مقاومتی، ۲۰۱۳
  3. کارآزمایی پال و الیس: فشار خون و عملکرد عروق، ۲۰۱۰
  4. مطالعه فرید و همکاران: پاسخ قند خون و انسولین به وعده غذایی، ۲۰۰۵
  5. مؤسسه NIDDK: زندگی سالم با دیابت
  6. فراتحلیل ژو و همکاران: وی و نشانگر التهاب CRP، ۲۰۱۵
  7. کارآزمایی بنجامین و همکاران: گلوتامین و وی در بیماری کرون، ۲۰۱۲
  8. مطالعه زاورسکی و همکاران: وی فرآوری‌شده با فشار و گلوتاتیون، ۲۰۰۷
  9. کارآزمایی پال و همکاران: ترکیب بدن، چربی و قند خون، ۲۰۱۰
  10. کارآزمایی پال و همکاران: وی، کازئین و احساس سیری، ۲۰۱۴
  11. کارآزمایی بائر و همکاران: وی، سویا و ترکیب بدن، ۲۰۱۱
  12. مؤسسه NIDDK: علائم و علت‌های عدم تحمل لاکتوز
  13. مؤسسه NIDDK: تغذیه در بیماری مزمن کلیه
  14. راهنمای FARE: حساسیت به شیر و فرآورده‌های آن

متن مبنای پیشین مقاله: 10 Evidence-Based Health Benefits of Whey Protein؛ برای ارزیابی ادعاهای بالا، به پژوهش‌ها و منابع مستقیم فهرست‌شده مراجعه کنید.

سجاد خمر
سجاد خمر

متخصص تجربی علوم ورزشی ، فیتنس ، بدنسازی و فیزیک ورزشی. دارای حکم قهرمانی در رشته فیزیک ورزشی. با سابقه 10 ساله ورزش حرفه ای.

  • ویدئوهای آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *